Workshops

De SAS-Zomerschool55+ vindt jaarlijks plaats in de zomervakantie van de basisscholen in de regio Zuid. De Zomerschool is bedoeld voor senioren die wonen in de gemeente ‘s-Hertogenbosch. Het aanbod bestaat uit tientallen informatieve, creatieve en sportieve activiteiten, waarbij anderen ontmoeten ook belangrijk is.

Vanaf mei staat het programma van de Zomerschool online en vanaf 16 mei 10.00 uur is inschrijven mogelijk. Als je liever persoonlijk komt inschrijven kan dat op 16 mei vanaf 10.00 uur in de grote ruimte van SCC ‘De Biechten’. Betalen kan daar contant of met pin. Flyers met het programma zijn vanaf 9 mei op verschillende plekken in de stad verkrijgbaar.

Hieronder vind je alle informatie over de drie schrijfworkshops in juli.

‘Als je met de hand schrijft, is je hele brein actief. Ook maak je gebruik van je fijne motoriek en je zintuigen. Je brein moet belangrijke informatie communiceren tussen die actieve hersengebieden, een uitstekende breinstimulering dus.’ Aldus professor neuropsychologie Audrey van der Meer, geciteerd in de Volkskrant begin dit jaar.

Nog een reden om je schrijflust op te wekken. Want schrijven draagt ook bij aan persoonlijk welbevinden én brengt je tijdens de workshop op een verrassende manier in contact met anderen en met wat er in je omgaat.

Het thema van de workshop is ‘Zomer’. Rake voorbeelden en afwisselende opdrachten laten de taal in je hoofd en hart stromen. Dat leidt tot een aantal persoonlijke korte teksten die je graag bewaart. Ervaar in deze workshop hoe schrijven je brein op een prettige en productieve manier in beweging brengt.

Het ligt in de bedoeling om de cursus ‘Dichter op de koffie’ aan te bieden in het nieuwe seizoen, eens per maand een bijeenkomst. Voor iedereen die, ook thuis, vaker wil schrijven (en lezen) over het leven.

Welkom bij Tuinvereniging Oosterplas, waar meer dan tachtig tuinen zijn. Elke tuin is anders. Je stapt in een wereld met ‘landjes’ vol zomerse groenten, fruit, bloemen en kruiden. Ook vogels en insecten weten de tuinen te vinden.

De workshop start met een korte kennismaking en een rondleiding door een van de tuinders over het terrein. Daarna dwaal je met een uitnodigende schrijfopdracht langs de tuinen. Je kiest een plek en schrijft vanuit waarneming, herinnering en/of verbeelding.

Volg je eigen schrijfpad. Wordt het een kort verhaal, een gedicht of een brief? Aan jou de keus. We sluiten af met een voorleesronde, waardoor je opnieuw kijkt naar de tuin én naar de schrijver. Immers: ‘de tuin ben jij’  Dat is de slotregel van een fraai tuingedicht van bioloog en dichter Dick Hillenius.

Deze workshop is bedoeld voor mensen die van schrijven én van tuinen houden. Op het terrein is een kantine met overdekt terras, dus ook bij regenachtig of koel weer gaat de workshop door.

Ga je voor een schilderij, een beeld of een foto? Tijdens de kennismaking en de introductie door een medewerker van de Kunstuitleen kun je alvast een beetje kijken naar het beeldend werk waar je hart naar uitgaat of dat je nieuwsgierigheid wekt. Dat werk gebruik je als startpunt voor het schrijven.

Met een opdracht die je uitdaagt tot verder kijken dan wat je ziet, stap je als het ware in het schilderij of in het beeld. Je onderzoekt wat het beeldende werk je vertelt en kiest de woorden die bij het werk en bij jou passen. De vorm is vrij. Je kunt denken aan een gedicht met of zonder eindrijm, een brief, een ultrakort verhaal of een mini-column.

Ervaar in deze workshop het plezier van de zoektocht naar hoe beeld en taal elkaar versterken, zodat je nog eens wilt kijken en lezen.

In deze tijd van verandering, beweging en transformatie is schrijven een fantastisch instrument om te ontdekken wat jou raakt. Wil je dat ervaren? Dan is deze vierdaagse aan zee voor jou bedoeld.

Het thema ‘Metamorfose’ meandert door het programma en is de bron voor verrassende schrijfopdrachten. De opdrachten geven je houvast en vrijheid om te schrijven over metamorfosen die jij ziet of meemaakt in je buiten- en binnenwereld.

Wandel met ons mee, doop je pen in een zee van inkt, schrijf zoals het voor jou goed is en deel tijdens de voorleesronde de vangst van de dag.

De schrijfopdrachten bestaan uit een mix van kort proza en poëzie die je aanmoedigt tot lekker schrijven, experimenteren en metamorfoseren.

Deze schrijfvierdaagse is een initiatief van Margreet Slee, psychiater en therapeut uit Helvoirt. Ik was eerder al in Wissant en kijk er enorm naar uit het schrijfdeel te verzorgen en je te ontmoeten. Bij Margreet, in de rol van gastvrouw, kun je terecht voor informatie en aanmelding.

Ken je het Poëziehuis met tuin ‘De Rode Poort’ in Rosmalen? Het bestaat vijf jaar en dat wordt gevierd. Jeanine Hoedemakers, initiatiefneemster en eigenares van het Poëziehuis, schreef daarom vorig jaar een gedichtenwedstrijd uit. Als thema koos ze ’tijd’, in de ruimste zin van het woord.

Meer dan honderd mensen stuurden haar een gedicht. Jeanine zorgt samen met uitgever AquaZZ voor een mooie jubileumbundel. De winnaars zijn nog niet bekend gemaakt, maar er is al wel een top twintig gepubliceerd op haar website. Mijn gedicht maakt een kans!

De presentatie is voor iedere belangstellende toegankelijk; mis dit mooie dichtersinitiatief niet en kom naar ‘De Kentering’.

Levensverhalen zijn geliefd. Denk jij er ook weleens over om te schrijven over je leven? Of ben je al begonnen? In deze workshop staat het schrijven voorop én is er gelegenheid om je te informeren over het hoe en waarom van levensverhalen schrijven.

Het boek GEUREN van Philippe Claudel is onze inspiratiebron. Geuren of de herinnering eraan zijn een fantastische ingang naar de verhalen van je leven. Ervaar in deze workshop hoe dat voor jou werkt: je neus achterna gaan. Aan de hand van fijne voorbeelden en een uitnodigende opdracht schrijf je een kort verhaal met als vertrekpunt die ene geur van lang of kortgeleden. Schreef je met een verheerlijkt gezicht of juist met je neus dicht? We horen het graag tijdens de voorleesronde die er is om van elkaars werk te genieten en te leren.

Je bent van harte welkom om voor het eerst of weer eens te schrijven.

PS: Bij voldoende interesse start vanaf november een cursus levensverhalen in De Biechten. Volg voor meer informatie over de cursus: Cursussen – Schrijftotaal

Het mooie van schrijven is dat je verbeelding je direct overal brengt. Geen files, geen lange reis. In deze workshop sta je, bij wijze van spreken, al aan de vloedlijn.

Kies je eigen zee en adem de zilte lucht in. Laat je inspireren door het werk van schilders, fotografen en dichters. Vang jouw ervaring en verbeelding in een gedicht of een verhaal dat gemakkelijk op een A4 past.

We eindigen met een voorleesronde die je prettig overspoelt met steeds een nieuwe golf van woorden. De workshop is geschikt voor iedereen die wil schrijven aan zee.

Vanaf 30 januari tot 20 februari ben je van harte welkom op de expositie van ‘Dichter op de koffie’, het poëzieproject dat deze winter met steun van Stichting Actieve Senioren (SAS) plaatsvindt.

Voor de expositie selecteerden de cursisten elk twee gedichten uit eigen werk. De expositie omvat circa twintig korte gedichten met bijvoorbeeld een waarneming, een gedachte, een herinnering, een vraag of een wens.

Een paar leesminuten brengen je steeds in een andere belevingswereld. Kijk door de ogen van de dichters en kom genieten van de zeggingskracht van poëzie.

Mocht je meer willen weten over dit project lees dan hieronder de aankondiging van de presentatie op donderdagmiddag 13 februari.

Op donderdagmiddag 13 februari ben je van harte welkom op de presentatie van ‘Dichter op de koffie’, een poëzieproject dat deze winter met steun van Stichting Actieve Senioren (SAS) plaatsvindt. De zaal is open om 13.15 uur.

Programma: de middag begint met een korte presentatie van het project. De dichters lezen voor uit eigen werk en er is tijd voor vragen en gesprek over de zin van samen schrijven. Na de pauze kun je op je gemak de expositie bekijken of meedoen aan de schrijfworkshop ‘DICHTEN IS OPENEN’.

Tijdens de schrijfworkshop volg je een beproefd én ‘lekker’ recept. Je leest samen met een andere bezoeker de expositiegedichten. Door regels te selecteren en eigen regels toe te voegen ontstaan er als vanzelf nieuwe gedichten. We sluiten af met een spannende voorleesronde: dichten is openen.

Aanmelden vooraf is handig voor de organisatie, maar op donderdagmiddag tijdens de presentatie is er altijd plaats voor je. Bij de workshop is plaats voor maximaal 20 personen. Weet je al dat je daaraan mee wilt doen? Stuur dan s.v.p. een mailtje.

‘Hoe ouder je wordt, hoe vroeger / je meent de lente te zien komen.’

Deze regels van C. Buddingh’ maken je misschien nieuwsgierig naar het begin van het gedicht. Tijdens de workshop lezen we seizoensgedichten die vaak ook over nog andere zaken gaan dan lente, zomer, herfst of winter. Ontdek wat deze gedichten je laten zien en gebruik ze als inspiratie om zelf te schrijven. Ook natuurfoto’s brengen je schrijf-ideeën.

Je leert hoe je met weinig woorden veel kunt zeggen. Een opdracht helpt je een waarneming of een herinnering op papier te zetten. In voorleesrondes gaan we samen het jaar rond en genieten we van alle gedichten. Schrijfervaring mag, maar is niet nodig. Je bent van harte welkom bij deze workshop van de eerste SAS-Winterschool55+.

In de ochtend kun je kiezen uit de masterclass van Ellen Deckwitz of de workshop Voordracht door Peter van Helden.

In de middag zijn er gratis optredens van o.a. stadsdichter Kelly Verdonk en een aantal dichters van PoëzieLab. Kijk voor het hele programma en alle deelnemers in de Agenda op de website van Huis73.

Ook kun je, tot uiterlijk 8 september, een gedicht inzenden voor de schrijfwedstrijd van Huis73. Het thema is ‘Waar ben ik thuis?’ Kies je taal en schrijf.

In de Maand van het Schrijven geven Lia Hesemans en Gretha Goettsch in Huis73 samen de workshop ‘In het voetspoor van september – dieper kijken & schrijven’.

Ontdek de natuur van dichtbij. We doen dat met gerichte observatieopdrachten en Japanse versvormen die je blik en je pen scherpen. Er is voorleestijd met feedback voor iedereen die dat op prijs stelt. We heten beginnende en gevorderde schrijvers van harte welkom.

Er is plaats voor minimaal acht en maximaal zestien deelnemers.

Het boek ‘Tuin in de branding’ is in deze workshop onze inspiratiebron. Daarin bundelde een groep schrijvers verhalen, liedjes en verzen die men ooit, onder welluidende pseudoniemen, schreef voor het clubblad van een volkstuinencomplex.

Dwaal met een uitnodigende schrijfopdracht langs de zomertuinen. Kies een plek en schrijf vanuit waarneming, herinnering en verbeelding.

Volg je eigen schrijfpad. Wordt het een kort verhaal, een gedicht of een brief? Aan jou de keus. We sluiten af met een voorleesronde, waardoor je de volkstuin door andere schrijversogen ziet.

Deze workshop in de buitenlucht is bedoeld voor mensen met schrijfervaring. Goed om te weten: het meubilair en het sanitair op de volkstuin zijn eenvoudig.

Vandaag geen was, maar gedichten aan de lijn. We lezen in deze workshop werk van dichters uit alle windstreken. In elk van die gedichten zit kleur, want zoals K. Schippers (1936 – 2021) al dichtte: ‘Als je goed om je heen kijkt zie je dat alles gekleurd is.’

De gedichten gaan over de kleine en grote dingen van het leven. Ze nodigen je uit tot zelf schrijven en wie weet ook tot voorlezen. Je maakt kennis met een vaste en een vrije dichtvorm.

Dichten is bij ‘Dichter op de koffie’ een manier om je geest lenig te houden. Bovendien geeft schrijven goede zin. Probeer het uit. Schrijfervaring mag, maar is niet nodig. Iedereen met zin in taal is van harte welkom.

P.S.: Het ligt in de bedoeling komende winter samen met Stichting Actieve Senioren (SAS) de cursus ‘Dichter op de koffie’ aan te bieden in SCC De Schans.

Schrijfster Judith Herzberg (1934) staat persoonlijk niet graag in de belangstelling, maar haar gedichten verdienen zeker je aandacht. Haar eerste bundel stamt uit 1963 en vorig jaar kwam haar nieuwste uit: ‘Sneller langzaam’.

In de workshop maak je kennis met haar gedichten die, vaak licht van toon en raak geformuleerd, over allerlei zaken gaan die de ouder wordende mens zeker zal herkennen. Mijn favoriet uit een reeks van elf: ‘Het tierlantijnse schrijven / is je nog wel gegund / terwijl je niet meer / kopjeduikelen kunt.’ uit de bundel ‘Het vrolijkt’.

De gedichten van Judith Herzberg gaan in deze workshop vergezeld van korte opdrachten, die je uitnodigen tot waarnemen, denken en schrijven. Elke schrijfronde besluiten we met een voorleesronde om van te leren en te genieten.

Een vakjury en het publiek kozen winnende gedichten. Je kunt alle mooi vormgegeven inzendingen lezen via de link https://www.ikstavoor.nl/publieksprijs-paradebomen

Ter gelegenheid van de Poëzieweek exposeert Dichter op de koffie ‘s-Hertogenbosch het werk van deelnemers in Wijkcentrum ‘De Slinger’ en online:

1. Beeldgedichten bij foto’s 100 jaar Muntel. Open op 4, 5, 6 februari en 11, 12, 13 februari en 18, 19, 20 februari gedurende de middag van 14.00 – 17.00 uur;
2. Prikbordgedichten bij de koffie- en leestafel beneden. Open op werkdagen, te zien tot en met 15 maart;
3. Online tot 15 mei de presentatie van gedichten van de huidige cursusgroep op www.sasdenbosch.nl.

SAS-Zomerschool55+ is jaarlijks en speciaal voor inwoners van de gemeente Den Bosch en nabije omgeving. Het aanbod bestaat uit tientallen informatieve, creatieve en sportieve activiteiten. Tijdens deze Zomerschool vonden er drie schrijfworkshops plaats:

1. natuurgedichten schrijven;
2. schrijven op locatie in de Jeroen Bosch Tuin;
3. beeldgedichten en gedichtbeelden, eenmalig en heel geslaagd. Daarom volgt hier de omschrijving, want wie weet brengt die jou weer op een idee:

Trakteer jezelf op een kunstzinnige en (ont)spannende dag met twee lessen en een lunch. Eerst kies je een afbeelding die jou uitnodigt tot het schrijven van een gedicht. Daarna kies je een gedicht waarbij jij tekent. Vanuit waarneming en gewaarwording leer je wat je kunt doen om beeld en tekst tot een geheel te maken. Zodat je blijft kijken en lezen. Tip: neem je fototoestel of smartphone mee.

Begeleiding: Cissy Kluppell (tekendocent) en Gretha Goettsch (schrijfdocent).

Nu binnen niet kan, exposeert ‘Dichter op de koffie’ buiten.

Over de raamgedichten:

Het thema van deze negende Poëzieweek is SAMEN. ‘Poëzie verbindt en voedt ons, inspireert en brengt ons samen.’ – bron website Poëzieweek. Dit thema past precies bij de opzet van ‘Dichter op de koffie’, een vitaliserend poëzieproject voor ouderen.

De deelnemers selecteerden uit eigen werk recente gedichten, die iets zeggen over deze tijd. We schreven over samen en alleen, over wat ons bezighoudt en met wie of wat we ons verbonden voelen. In drie weken tijd kunt u 21 gedichten komen lezen.

De expositie-route:

Wandel langs de ramen van het pand Hinthamerstraat nr. 74, loop de hoek om door het steegje ‘In den Boerenmouw’ en langs de achteringang aan de Binnendieze. Sta stil bij elk van de zeven gedichten. Op dinsdag 2 en 9 februari worden de gedichten gewisseld.

We wensen u frisse en fijne leesmomenten. Blijf gezond!

Van 2 augustus tot half oktober 2020 schreven 15 mensen van verschillende generaties mee aan het Bossche Doorgeefgedicht.

Je aanmelden als dichter van een couplet kan dus niet meer. Meegenieten van het resultaat kan wel. Op 25 oktober leest Doeko L. in een radio-uitzending het gedicht voor aan alle dichters en belangstellenden.

Wil je de presentatie meemaken? Stem dan op zondag 25 oktober om 11.00 uur af op www.radiosociallabel.nl. Het programma duurt circa een uur. Ook na de uitzending kun je het programma beluisteren.

Hier is de link voor het filmpje:https://youtu.be/ZCZOpJByY64?t=1284

Het doorgeefgedicht is een samenwerking van Doeko L., stadsdichter van ‘s-Hertogenbosch, Rob van Doleweerd (kameraden.nl) en schrijfdocent Gretha Goettsch (schrijftotaal.nl)

Aan dit Doorgeefgedicht schrijven mensen van verschillende generaties. Het gaat over ons, over mensen van alle leeftijden en over de wereld. Over hier en nu. Wat houdt jou bezig? Welke ‘generatie-vragen’ vloeien daaruit voort? Ieder schrijft een couplet van vier regels en sluit af met een vraag. Je hoeft het antwoord niet te hebben.

Stadsdichter Doeko L. schrijft het eerste couplet. Hij bedacht ook de titel ‘Mag ik je leeftijd even lenen?’ Wil je meeschrijven? Dan ben je welkom op de inspiratiebijeenkomst op 2 augustus bij het brugwachtershuisje. Als je op 2 augustus niet aanwezig kunt zijn, stuur dan een mail met jouw naam en leeftijd naar info@kameraden.nl. Je krijgt dan informatie over het doorgeefgedicht en over hoe jij jouw bijdrage kunt insturen.

Het brugwachtershuisje met terras is toegankelijk voor mensen die goed ter been zijn.

Het doorgeefgedicht is een samenwerking van de Stadsdichter van ‘s-Hertogenbosch, Rob van Doleweerd (kameraden.nl) en schrijfdocent Gretha Goettsch (schrijftotaal.nl)

Kom genieten van poëzie. Neem plaats op de brede rand van de bank binnen de cirkel van Italiaanse populieren. Maak kennis met een dichter met de hoed. Hij of zij leest aan u alleen gedichten voor die passen bij de stemming, bij waar we zijn of wat er gebeurt. Heeft u een favoriet gedicht? Neemt u het gerust mee en lees het voor. We verheugen ons op dichterlijke één op één ontmoetingen van ongeveer een kwartier.

De dichters met de hoed zijn de cursisten en de docent van ‘Dichter op de koffie’, een cursus die senioren uitnodigt tot het lezen en schrijven van gedichten.

Mocht vanwege slecht weer de activiteit niet doorgaan, dan informeren we u via de websites.

Uit de flyer: ‘een coronaproof programma vol kunst, zin en contact in Den Bosch Zuid: online, bij je thuis, vanuit je raam of op een grasveld om de hoek.’ Informatie over het volledige programma vindt u op de website https://langlevedenbosch.nl/

Dichter op de koffie laat nieuwe gedichten horen in BABEL 72.

De kersverse bundel Dichter op de koffie wordt feestelijk gepresenteerd. Daarin staan gedichten van 40 cursisten die in 2018 meededen aan Dichter op de koffie. De dichters komen uit ‘s-Hertogenbosch, Utrecht en Velp.

In de bundel staat ook het artikel ‘Poëzie vitaliseert’ geschreven door docenten. De bundel als geheel laat goed zien hoe poëzie werkt en waarom poëzie zo’n prachtig middel is om het leven, zoals zich dat aan u voordoet, te beschrijven. De bundel is in te zien en te leen in de BiEB.

De eerste stadsdichter van ‘s-Hertogenbosch, Doeko L. neemt een exemplaar van de bundel in ontvangst en hij leest voor uit eigen werk.

In aansluiting op of los van de presentatie kunt u deelnemen aan de schrijfworkshop ‘Dichten is openen’. De workshop begint om 15.00 uur.

De expositie met 20 gedichten van de huidige cursusgroep is vanaf 21 t/m 31 januari 2020 te zien in de BiEB, BABEL 72.

Schrijven is een mooie manier om herinneringen te bewaren. We lezen en schrijven korte gedichten over de seizoenen. Je leert hoe je van jouw favoriete herinnering een gedicht maakt.

Ontdek hoe je met weinig woorden veel kunt zeggen. In de voorleesronde genieten we van alle indrukken en ervaringen. Samen gaan we het jaar rond. Je bent van harte welkom.

Deze schrijfworkshop in De Epigoon is speciaal bedoeld voor oudere bewoners van de wijk de Maaspoort.

Hoe was 2019 voor jou? Schrijven is een mooi instrument tot reflectie. Probeer het uit. Blader terug in je agenda, je smartphone en in jezelf. Ter plekke vind je beelden en maak je korte schrijfopdrachten, waardoor je ziet wat dit jaar jou bracht.

Welke gebeurtenissen wil je noemen? Welke stappen heb je gezet? Welke vragen verschijnen? Het resultaat is een drieluik, dat bijna af is en die alvast gezien mag worden. We besluiten met een kaart voor het nieuwe jaar.

‘Geen woord zo vrij als vrij’  is de eerste regel uit het gedicht Zonder handen, zonder tanden van Tom Lanoye. Hij schrijft het Poëziegeschenk van 2019.

Met de dichtregel van Lanoye in ons hoofd gaan we vrij schrijven. Op deze manier vind je uit wat voor jou valt onder het grote woord vrijheid.

Vrijheid is dit jaar het thema van de Poëzieweek (31 januari t/m 6 februari). In die week gonst het in Nederland en Vlaanderen van de gedichten. We laten ons in de workshop inspireren door al het moois dat in die week te lezen zal zijn.

We gaan – in vrijheid – onze pen achterna en we besluiten de workshop met een fiere voorleesronde.

In de Week van de Alfabetisering staat het belang van leren lezen en schrijven centraal. Er is dan aandacht voor taal, die ons met de paplepel is ingegoten.

Welke spreekwoorden en gezegden heb jij van huis uit meegekregen? Welke leerde je later in je leven kennen? Welke heb je verzonnen? Ervaar in deze workshop hoe makkelijk herinneringen en verhalen opborrelen. Hoe van het een het ander komt. Deel met de groep in het plezier van schrijven en voorlezen.

Naar de lucht, in de wolken staren en schrijven over wat je ziet en niet ziet. Vele dichters gingen je voor. Combineer waarneming met herinnering en fantasie. Drijf kalm mee of laat je stormig voortstuwen door je eigen woorden, die hun vorm vinden in een prozagedicht. Een prozagedicht heeft het uiterlijk van een verhaaltje en het innerlijk van een gedicht.

Bij goed wolkenweer is buiten schrijven een mogelijkheid.

Wil je gebruik maken van de vakantie-aanbieding? Meld je aan met een vriend(in) voor deze workshop. Jullie krijgen samen 5 euro korting.

Van moeders of van vaders kant? De rijke of de arme tak? Verhalen van horen zeggen of opgevist uit een archief? Tijdens deze eendaagse cursus vormen een familiewoord en een foto of een voorwerp de basis voor korte verhalen. Schrijf en luister. Neem verhalen en ideeën voor nieuwe verhalen mee naar huis.

In deze workshop zwerven we rond in de literaire dierentuin. Laat je inspireren door natuurgetrouwe en fantasievolle korte teksten van schrijvers als Inge Lievaart, Armando of Toon Tellegen. Zet je zintuigen op scherp en ontdek welk schrijfbeest er in jou schuilt.